Zaterdag 6 augustus 2005 - HELSINKI – Hij moet een jaartje of drie zijn geweest. Peuter Rutger Smith zat in de huiskamer in het Groningse Leek te kijken naar een atletiekwedstrijd. „Dat wil ik ook", zei hij tegen zijn verblufte ouders.

Zoals andere jongetjes brandweerman of piloot willen worden, zo besloot de huidige Nederlandse recordhouder op het kogelstoten dat hij aan atletiek wilde doen. Een roeping. „Ik heb me altijd aan dat verhaal gehouden", zegt hij eenvoudig. En glimlachend: „Ik heb er nog steeds geen spijt van."

Het duurde nog drie jaar voordat Rutger Smith zich kon aansluiten bij een atletiekvereniging. En al snel bleek dat hij het beslist niet onaardig deed op de meerkamp. Vooral in de werpnummers. Zijn grote voorbeeld? „Toen ik nog jong was heette mijn grote voorbeeld Ben Johnson. Ik geef toe, vandaag is dat niet het beste idool dat je kan hebben", lacht hij.

Dankzij „twee geweldige trainers" (Geert Damkat en Joop Tervoort) is Smith de afgelopen jaren doorgestoten naar de top in zijn sport. Hij verbeterde dit jaar zijn persoonlijk record bij het discuswerpen (65,51 meter) en twee keer het Nederlandse record kogelstoten (eerst 21 meter in Mersin, later 21,41 in Stadskanaal). Hij staat daarmee vierde op de wereldranglijst van dit jaar. Trilt de concurrentie al? „Ik heb zeker kans op een medaille. Zodra je meer hebt gestoten dan 70 voet tel je voor de Amerikanen mee."

In Helsinki zal hij vandaag alleen in actie komen bij het kogelstoten. De organisatoren van het WK zijn volgens Smith „zo stom geweest" zijn beide lievelingsnummers op een dag te plannen. „De werpnummers worden gediscrimineerd. Dat is al jaren zo. En het is stompzinnig als je het WK houdt in Helsinki, het mekka van de werpsport." De woede op de internationale bobo’s zal hij positief koelen bij het kogelstoten. „Je perst in minder dan een seconde alle energie, alle kracht, alles wat je in je lijf hebt, er uit. Om je daarna weer op te laden voor je volgende poging."

De ‘Beer uit Leek’ (1.97 meter en 125 kilo) is na een dag van stoten en werpen mentaal helemaal kapot. „Met de fysieke vermoeidheid valt het nog wel mee", zegt hij vreemd genoeg. „Maar ik ben helemaal stuk. Zo hoort het ook. Als ik aan het eind van de dag nog een procent energie over heb, dan heb ik het niet goed gedaan."

Met een pijnlijke knie strompelde Rutger Smith gistermiddag naar het erepodium om zich de zilveren medaille om te laten hangen.

De Groningse reus liet zich op de WK atletiek door niets en niemand van het erepodium afhouden. Hij streed in Helsinki tegen fysieke pijn én onwillige officials. En met de krachtsexplosie waarmee hij de kogel 21,29 meter weg stootte, rekende hij voorgoed af met zijn mentale problemen.

Alleen de Amerikaan Adam Nelson kon de Nederlander met een afstand van 21,73 overtreffen. De Duitser Ralf Bartels greep het brons (20,99 m). ,,Dit is het schoonste podium ooit'', meende Smith (24), de op één na jongste kogelstoter die een WK-medaille won. ,,Van ons drieën weet ik dat we op een eerlijke manier bezig zijn.''

Echt makkelijk was de gang naar het ereschavot niet. De blessure die hij de dag tevoren had opgelopen, bezorgde hem een stijve knie. ,,Die moet ik de komende weken ontzien. Maar ik hoop op tijd fit te zijn voor de finale van het atletiekseizoen in Monaco.''

Hoe sterk de bijna twee meter lange en 125 kilo zware reus zaterdagavond ook oogde, nog geen 12 uur eerder zat hij als een angstig vogeltje aan de rand van de trainingsbaan naast het Olympisch stadion. Petra Langereis, de fysiotherapeute die nauwelijks tot zijn imposante borstkas reikt, moest hem letterlijk en figuurlijk overeind helpen.

,,Ik deed wat loopoefeningen en bij het uitschoppen van mijn been verschoof een pees in mijn linkerbeen. Ik voelde felle pijnscheuten in de knie en scheet in vier kleuren'', zo beschreef het slachtoffer treffend zijn stemming. Hij dacht er serieus over niet te beginnen aan de kwalificatie.

,,Niet eerder heb ik Rutger zó meegemaakt'', aldus Langereis. Zelf had ze snel door dat de klacht weliswaar serieus was, maar geen gevaar opleverde. Smith kreeg massage en een pijnstiller, maar vooral veel opbeurende woordjes en vriendelijke tikjes tegen zijn stevige, maar al te gespannen lijf. ,,Ga maar stoten, jongen'', zei Langereis geruststellend.

Dat deed hij. Bij zijn eerste poging ramde hij de 7,26 kilo zware kogel meteen één centimeter voorbij de vereiste afstand van 20,25 meter. ,,En dat terwijl de kogel een beetje weggleed. Het is de mooiste kick die je kunt krijgen. Toen wist ik al dat ik 's avonds over de 21 meter zou kunnen stoten.''

In de loop van de dag diende zich een tweede barrière aan die hem dreigde af te houden van de finale, die om acht uur op het programma stond. De Groninger was, op eigen verzoek, ook ingeschreven voor het discuswerpen, waarvoor de kwalificatie bijna drie uur eerder begon. Het was een noodmaatregel. Door het ongelukkige tijdschema kon hij beide onderdelen niet combineren. Hij koos voor zijn sterkste discipline, de kogel. Maar als de kwalificatie 's ochtends zou mislukken, wilde hij 's avonds alsnog de twee kilo zware schijf in handen nemen.

De reglementen dreigden roet in het eten te gooien. Als Smith niet kwam opdagen bij het discuswerpen, zou hij wellicht ook niet meer met de kogel in actie mogen komen. De Nederlandse ploegleiding was al drie dagen bezig uitsluitsel te krijgen in deze zaak. Die kwam pas op de dag van de wedstrijd. Smith moest per se eerst discuswerpen, zo bepaalde de WK-organisatie. En als hij zich er af zou maken met een worpje van een paar meter zou de jury dat niet accepteren.

De Groninger reageerde tierend en vloekend en dreigde zich helemaal terug te trekken. Maar terwijl hij 's middags een uurtje lag te rusten, verzon de ploegleiding een list. Arts Peter Vergouwen rapporteerde dat een atleet met een knieblessure onmogelijk twee wedstrijden op één avond kan afwerken. En hij overtuigde de medische staf van de WK-organisatie daarvan.

Smith liet zijn been intapen, voelde weinig pijn meer en vertrok naar het stadion. Daar zette hij alle adrenaline die het voorval in zijn lijf had aangemaakt om in energie. Hij genoot van het Finse publiek. Terwijl hij al in de ring stond dwaalden zijn ogen even langs de volle tribunes. Met een paar woeste kreten moedigde hij zichzelf aan. En opnieuw was de eerste stoot beslissend. Smith voelde meteen dat hij vrijwel zeker was van een medaille.

Bijna een jaar geleden zat hij na een volledig mislukt optreden bij de Olympische Spelen in Athene nog in zak en as. Smith kwam toen tot de conclusie dat hij mentaal vast dreigde te lopen en zocht psychologische hulp. Nog geen 12 maanden later voelde hij zich met zijn medaille als een kampioen.

In een schitterende wedstrijd met maar liefst drie pogingen voorbij de 21 meter heeft kogelstoter Rutger Smith in Helsinki de tweede plaats gepakt bij de wereldkampioenschappen. Met een regenbui duidelijk zichtbaar in aantocht gaf Smith zijn concurrenten een schot voor de boeg met een stoot van 21,29 meter, dertien centimeter onder zijn eigen Nederlands record van vorige maand. Slechts de Amerikaan Adam Nelson antwoordde met een afstand van 21,73 meter. Geen van beide atleten overtrof zich nog, maar niemand anders kwam ook meer in de buurt tot Ralf Bartels (20,99 meter) in zijn allerlaatste poging het brons nog afpakte van de Oekrainer Belonog (21,84).

Smith zette dus bewust meteen alles op alles, maar zelfs trainer Gert Damkat was verbaasd over de afstand die eruit rolde. 'Je kijkt voor aanwijzingen die je eventueel nog kunt geven, maar mijn eerste reactie was ?`netjes gedaan`. Toen ik de afstand zag was het echt even `HUH?`. Vier werpers later werd Smith echter al gepasseerd door Adam Nelson, die in zijn persconferentie als allereerste de Nederlander bedankte: 'Zijn worp zweepte me op', zij de man die na twee keer olympisch zilver en twee keer WK-zilver zondag eindelijk zijn eerste goud krijgt. 'Rutger kwam hier duidelijk om het spel mee te spelen en dat was ik ook van plan'. In de volgende rondes leverde Smith ook nog de derde en de vierde stoot van zijn carriere af, maar de Amerikaan werd nooit meer bedreigd. Zelfs diens landgenoot Christian Cantwell (dit jaar toch al 21,67 meter) kwam niet verder dan 20,87 meter.

In de tiende editie van het WK is dit pas de vijfde medaille voor Nederland na Rob Druppers (zilver op de 800 meter in 1983), Erik de Bruin (zilver met de discus in 1991), Bert van Vlaanderen (brons op de marathon in 1993) en de estafette 4x100 meter (twee jaar geleden brons in Parijs). Met zijn 24 jaar - en als een na jongste in de finale (!) - heeft Smith bovendien nog een lange carriere voor de boeg. Op een vraag van NOS Langs de Lijn of hij met goud op zijn hoogtepunt had moeten stoppen, antwoordde de laconieke Groninger bijzonder ad rem: 'Nee, nee, nee! Lance Armstrong won de Tour toch ook zeven keer...'

De prestatie van Smith is eens te meer indrukwekkend omdat hij geblesseerd (met strakke bandage en met pijnstillers) aan de finale begon. Bij de warming-up verrekte hij een pees in de knie en overwoog ('ik scheet 'm in vier kleuren') zelfs even te moeten afhaken. Desondanks (en vrij van de zenuwen omdat zorg over de knie plotseling centraal stond) kwalificeerde hij zich met 20,26 meter ook al meteen in een keer. Drievoudig kampioen John Godina - de laatste maanden kampend met blessures - viel bovendien in dezelfde voorronde al af.

Hiermee was consternatie echter niet over. De IAAf bleek Smith namelijk te verplichten om mee te doen aan de kwalificatie discuswerpen. De Groninger had zich daarvoor ingeschreven voor het onwaarschijnlijke geval dat hij niet door de kogelstootkwalificatie zou komen. Eerdere verzoeken aan de IAAF organisatie om duidelijkheid of hij zich anders zou mogen terugtrekken bleven volgens de Nederlandse teamleiding onbeantwoord, waarna vrijdagochtend alsnog de mededeling kwam dat Smith perse ('met een serieuze poging, geen jeu de boules') de discus ter hand moest nemen.

De blessure die Smith in de kogelstootwedstrijd opliep, kwam hem althans in dit opzicht gunstig uit. Dokter Vergouwen - die met de blessure van zevenkampster Hoos een drukke ochtend had - legde een officiele verklaring af dat de dubbele belasting in korte tijd (kwalificatie discuswerpen om 17.20 uur, de finale kogelstoten om 20.00) onverantwoord zou zijn. De toernooiarts stemde met dat oordeel in, zodat Smith zonder (diskwalificatie)gevolgen voor de kogelstootfinale het discuswerpen kon laten schieten. Een ongeluk dus dat achteraf bezien erg gelukkig uitpakte.

In een razend tempo vond kogelstoter Rutger Smith (23) in 2002 aansluitingbij de mondiale wereldtop. In 2004 wilde hij in Athene het laatste stapje zetten. Hoewel fysiek in topvorm ging de Groninger in Olympia mentaal ten onder aan zijn eigen ambitie. Mét een sportpsycholoog en zónder doelen maakte hij dit seizoen een nieuwe start.

Een aangename woensdagmiddag in Gouda. De eerste zonnestralen vallen over de wijk Korte Akkeren en dat is te merken. Kinderen in overvloed op straat en het veld van voetbalclub ONA (Ontspanning Na Arbeid) is als een mierenhoop van voetballende jeugd. Op steenworp afstand aanschouwt kogelstoter Rutger Smith het lentetafereel vanuit zijn woonkamer. De atleet komt bij van een zware ochtendtraining en stort zich op een ander belangrijk onderdeel van zijn dag: eten. Smith werkt een flink bord pasta met kipfilet en groente weg. Voor de 1.97 meter lange en 122 kilo zware reus slechts een klein onderdeeltje van zijn dagelijkse kost. Hoewel hij één van de lichtste kogelstoters uit het circuit is moet hij aardig wat eten om zijn lichaam in vorm te houden en aan de energievraag te kunnen voldoen. Smith over zijn dagelijkse menu:  'Ik begin 's ochtends met een shake van 150 gram havermout met biogarde, Roosvicee en eiwitten. Daarbij eet ik twee mandarijnen en een schijf ananas. Om twaalf uur weet je inmiddels wat ik eet. Om 15.00 uur eet ik zes boterhammen en een appel. Om 17.30 uur eet ik rijst met kipfilet en groente. Daarbij eet ik yoghurt als toetje. Na de krachttraining drink ik een halve liter melk met het supplement Massive Gainer. Tenslotte drink ik voordat ik naar bed ga weer een havermoutshake.'

Het gaat goed met Rutger Smith. Ook in het kogelstoten toont de geboren Groninger zich dit seizoen een veelvraat. Hij overtuigde in maart met zilver op de EK indoor in Madrid en verbrak vervolgens in het Turkse Mersin het nationale record van Erik de Bruin. Prestaties die al jaren van Smith verwacht werden, maar die er door mentale problemen in 2003 en 2004 niet uitkwamen. In 2002 maakte de geblokte atleet de overstap van de junioren naar de senioren en vond hij aansluiting bij de mondiale subtop. Met de kogel presteerde hij boven verwachting door als negende op de EK indoor en achtste op de EK outdoor te eindigen. Toch was het even wennen voor Smith. 'Bij de junioren was ik gewend om te winnen. Alles ging me heel makkelijk af. Bij de senioren kwam ik ineens in de middenmoot terecht. Je valt voor je gevoel ver terug. Bovendien ligt de piek van een kogelstoter tussen je 26ste en 30ste jaar. Ik moet dus nog wat tijd overbruggen en groeien. Bij discuswerpen ligt die top nog twee jaar later.' Desondanks hield Smith de stijgende lijn goed vast en was hij hard op weg de kloof met de top te dichten. Met het goud op de discus en het brons op de kogel op de WK onder 23 jaar in 2003 vestigde hij zijn naam definitief en leek een grote prijs alleen nog maar een kwestie van tijd. De WK outdoor in Parijs (2003) en de Olympische Spelen in Athene (2004) verliepen echter anders dan gepland.  'Ik was in 2002 onbevangen en maakte een grote stap omhoog. Die stijgende lijn wilde ik vast houden. Ik ging doelen stellen. Het gevoel uit mijn juniorentijd wilde ik weer ervaren. Ik ging tijdens wedstrijden aan bepaalde afstanden en posities denken. Bovendien kreeg ik te maken met een stijgend verwachtingspatroon. Die twee zaken zorgden ervoor dat ik mentaal blokkeerde.'

Olympia

De Spelen vormden een tragisch dieptepunt. Op de heilige grond van Olympia frustreerde de mentale disbalans de prestatie van Smith. 'Ik was in absolute topvorm, maar begon eenmaal in de ring te twijfelen. Negatieve gedachten kwamen op. Ik dacht ineens: ik ga toch niet stranden in de kwalificaties? Ik praatte mezelf naar beneden en kwam zowel op kogelstoten als discuswerpen op een teleurstellende veertiende (19.96 m) en zestiende (61.11 m) plaats terecht. Een harde klap voor Smith. 'Ik heb in 2004 outdoor op de kogel het hele seizoen boven de 20 meter gegooid. Daar draaide ik mijn hand niet voor om. Alleen op de grote toernooien ging het mis. Dat bleek: op de Spelen liet ik het helemaal afweten.' Smith vervolgt zuur: 'Ik heb niet genoten van de Olympische Spelen. We zaten in Olympia erg ver van het Olympische circus af. De historische accommodatie gevuld met twaalfduizend mensen was wel erg mooi. Dan baal je dubbel als je zo slecht presteert.'

'Ik vond kogelstoten even niet meer zo leuk', gaat Smith verder. En dus nam hij na de Spelen een maand vrij en deed hij alleen wat krachttraining. Begin oktober pakte hij de draad weer op. 'Ik besefte al vrij snel dat het leven van een topsporter toch wel heel mooi is. Een belangrijk moment. Ik genoot weer van de sport. Ik ben nog jong. Ik kan nog genoeg bereiken.' Na het Athene-echec had Smith echter wel het idee dat er iets moest gebeuren. Hij zocht zijn toevlucht tot een sportpsycholoog. 'Ik dacht altijd dat ik wel zonder sportpsycholoog kon. Tijdens de Spelen bleek dat het niet aan kracht of techniek lag. Ik kwam mentaal tekort. Na het toernooi hakte ik de knoop door en ben ik naar sportpsycholoog Rico Schuijers in Nijmegen gestapt. Die beslissing had ik misschien eerder moeten nemen.'

Genieten

De eerste ervaringen van de atleet met Schuijers zijn goed. In de eerste plaats werd het probleem geanalyseerd. 'Tijdens grote toernooien in het algemeen en de Olympische Spelen in het bijzonder was ik teveel in mezelf gekeerd. Ik was te zakelijk en was alleen met het resultaat bezig. Ik sloot mezelf helemaal af en dat zorgde voor overconcentratie. Ik ben juist iemand die om zich heen moet kijken. Naar de tribunes, naar de concurrentie. Genieten!' Met deze kennis gingen Schuijers en Smith aan de slag. 'Rico reikt me vaardigheden aan waarmee ik mijn zenuwen in bedwang kan houden. Oefeningen om de concentratie onder druk te verbeteren.' Daarnaast is Smith voorzichtiger in zijn uitspraken in de media over zijn kansen op wedstrijden. 'Ik kom altijd zelfverzekerd over en ging ferme uitspraken nooit uit de weg. Welke afstand ik zou gooien en op welke positie ik zou eindigen. Dat doe ik niet meer. Daar denk je tijdens een wedstrijd ook aan. Daarom: geen doelen meer. Alleen naar mijn familie en trainers heb ik nog een grote mond. Zij remmen me wel af als dat nodig is.'

De EK Indoor -in maart van dit jaar- vormden de eerste testcase voor Smith. De kogelstoter vertrok zonder doelen en verwachtingen naar Madrid en keerde met zilver huiswaarts. 'Een fantastisch toernooi. Op Olympisch kampioen Yuriy Bilonog (Oek) na waren alle toppers er. Tussen de grote jongens legde ik beslag op de tweede plaats.' De conclusie lijkt gerechtvaardigd dat de sessies met Schuier hun uitwerking niet hebben gemist. 'Tijdens de wedstrijd stond ik er na twee pogingen niet goed voor. Ik moest 20.10 meter stoten of bij de beste acht zitten om de finale te halen. Na twee stoten stond ik elfde met 19.46 meter. De twijfel sloeg eventjes toe, maar met de oefeningen van Rico wist ik mezelf kalm te krijgen. Ik kwam met 20.46 meter de finale binnen en sleepte met 20.79 meter de zilveren medaille in de wacht. Het is lekker om de bevestiging te krijgen dat de sessies bij de sportpsycholoog
helpen. Het zal ook nog wel eens fout gaan, maar het zilver op een EK nemen ze me niet meer af.'

Een week later in het gastenboek op de internetsite (www.rutgersmith.com) van Smith een berichtje van Erik de Bruin. 'Ook van mij gefeliciteerd met het verbeteren van mijn record', luidt de korte maar duidelijke tekst. Dit naar aanleiding van het tweede succes van Rutger Smith in een week tijd. Op een wedstrijd in het Turkse Mersin stootte Smith het negentien jaar oude Nederlands record van De Bruin op de kogel uit de boeken. 'Na het zilver op de EK viel er een enorme last van mijn schouders. Met het record van Erik was ik eigenlijk niet bezig. Als sporter word je afgerekend op de prestaties op de grote toernooien. Daar wil ik altijd goed presteren. In die opzet slaagde ik in Madrid. Ik heb daar zoveel zelfvertrouwen van gekregen dat ik die 21 meter stootte en daarmee het Nederlands record met vijf centimeter verbrak. Leuk. Erik de Bruin is één van de beste mannelijke atleten die we in Nederland hebben gekend. Een icoon. Het geeft een kick om het record van hem over te nemen.' Met 21 meter achter zijn naam maakte de krachtmens uit Gouda de stap naar de wereldtop. 'Met die afstand hoor je erbij. Dan sta je in de top tien van de wereldranglijst. Ter illustratie: met 21 meter zou ik vierde geworden zijn op de Olympische Spelen. De gouden medaillewinnaar kwam tot 21.16 meter.' Smith blijft ondanks het slechten van de 21-metergrens voorzichtig. 'Een persoonlijk record zegt niet alles. Je moet continu in de buurt van de 21 meter stoten -wat ik vorig jaar met 20 meter had- om in de prijzen te vallen.' Als dat lukt kan hij zich op de magische 22-metergrens gaan richten. Maar daar denkt Smith voorlopig nog niet aan. 'Daar heb ik nog een paar jaar voor nodig. Er zijn niet veel mensen die over de 22 meter hebben gestoten. Als mij dat lukt kom ik meteen de top twintig aller tijden binnen. De absolute recordhouder is Randy Barnes (VS) met 23.12 meter. Maar hij is wel twee keer op doping betrapt. Dan krijgt zo'n record toch een
luchtje. Ik wil graag clean naar de 22 meter.'

Kolossen

Om dat te bewerkstelligen moet Smith sterker worden. In het veld van de kolossen bij de kogelstoters is de kersverse Nederlands recordhouder een lichtgewicht. 'Discuswerpers hebben hetzelfde postuur als ik. Kogelstoters zijn kleiner en dikker. Ik ben nog een slappeling bij de kogelstoters. Zeker in vergelijking met de jongens uit de top twintig van de wereld. Met bankdrukken druk ik nu 190 kilo. De toppers drukken allemaal rond de 240 kilo. Aan de andere kant ben ik atletisch en technisch sterk. Daar kan ik veel mee compenseren. Ik heb bewezen dat ik met mijn postuur in de wereldtop kan meedraaien. Dat is goed voor de sport. Voor jonge atleten die willen kogelstoten heb ik een vooroordeel weggenomen.'

Aan het eind van het gesprek blikken we vooruit op de rest van het seizoen. Mooie wedstrijden genoeg. De FBK Games in eigen land. Het WK outdoor in Helsinki. Een achteloze poging hem een ferme uitspraak danwel een voorspelling te ontlokken strandt in al zijn schoonheid. Smith heeft het meteen door en wuift de prognose vriendelijk doch beslist weg. Lachend: 'Geen grote bek meer. Geen doelen, geen verwachtingen. We zien wel hoe ditseizoen verder verloopt.'

Binnen een half jaar vond een mentaal onevenwichtige Rutger Smith zijn zelfvertrouwen terug. Met zilver op de EK indoor loste de werper zijn grote belofte in.

Met zijn 1.97 meter en 122 kilo oogt Rutger Smith voor een gemiddeld mens als een reus. Temidden van zijn logge collega-kogelstoters is hij echter de ranke atleet naar wie kenners vergenoegd kijken.

Waar anderen hun (over)gewicht paren aan pure kracht, brengt Smith zijn werptuig met techniek en een soepel draaiend lichaam in beweging. Naast de triomf die de Groninger zaterdag op zichzelf behaalde, gaf dat aspect van esthetiek hem groot genoegen. ,,Het klinkt misschien arrogant, maar het is goed voor het kogelstoten dat ik deze medaille win. Veel mensen zijn daar ook blij mee, dat hoor ik bijvoorbeeld van andere trainers. Wat ik doe ziet er atletisch uit.''

Daarbij kon Smith het psychologische spel met anderen als volleerd atleet meespelen. De Deen Joachim Olsen (derde op de Spelen) was daarin nog een maat te groot. Maar de wijze waarop Smith in het uitverkochte Madrileense sportpaleis de Spaanse favoriet Manuel Martinez afblufte, maakte indruk.

De Spanjaarden trokken de trukendoos open. Het publiek werd tijdens Martinez' beurten tot doodse stilte gemaand. En de stoten zelf werden door een daverend kanonschot begeleid. Als Smith de ring betrad, schalden de speaker en de 9500 toeschouwers luid.

Smith zei zich er niets van te hebben aangetrokken. ,,Als ik Martinez was, had ik ze nog harder laten schreeuwen.'' Zelf bediende hij zich van een reglementaire plaagstoot. Hij koos voor zijn zes beurten telkens de kogel van Martinez. De Spanjaard, meteen na Smith op de startlijst, moest daardoor telkens wachten tot zijn werktuig terug was.

Belangrijker dan die vertraging was de zelfverzekerde wijze waarop Smith de wedstrijd met een hoogwaardige serie naar zijn hand zette. Mede daardoor was de EK-finale van het hoogste niveau sinds 1987.

In tegenstelling tot andere wedstrijden was Smith's eerste stoot meteen raak; de tweede bracht hem op plaats twee. Keerpunt in de wedstrijd en daarmee mogelijk in zijn carrière was beurt vier. Smith had Martinez voorbij zien komen en antwoordde met een Nederlands record van 20.79 meter. Toen al kwam de Spanjaard hem complimenteren.

,,Als er een moment was om twintig hoog te stoten, dan was dat het. Ik kreeg van zijn prestatie een extra stoot adrenaline. Daarna had ik nog 21 meter willen halen. Dat had erin gezeten, maar ik was te gretig.''

In 2002 had Smith tijdens de EK in München voor het laatst voldaan (achtste) op seniorenniveau. Zaterdag bevestigde hij datgene waarvan hij zelf altijd overtuigd is geweest. Tussen die momenten in bevond hij zich op de glijdende schaal van mentale onevenwichtigheid. Al voor de Olympische Spelen in Athene had zijn trainer Gert Damkat zijn twijfels gekregen over de stoerheid van zijn 'megatalent'.

,,Als junior kende hij geen tegenslagen en won hij alles'', aldus Damkat. ,,Zo is ook onze relatie gegroeid. Dat was er een van stoer doen en jij bent mentaal sterk. Dat ik daarin te lang ben meegegaan, moet ik mezelf verwijten.''

Al vóór de Spelen had Damkat Smith zover gekregen hulp van een psycholoog in te roepen. ,,Maar toen ik met iemand kwam, weigerde hij resoluut.''

Pas nadat in Athene bij de eerste tegenvallende pogingen de negatieve beelden van eerder falen in zijn hoofd opdoken, was Smith daartoe wel bereid. Hij noemde het doemdenken 'een detail met verstrekkende gevolgen'. Sportpsycholoog Rico Schuijers reikte hem de puzzelstukjes aan. ,,Ik heb ze op hun plaats gelegd'', aldus Smith.

MADRID, zondag De trots straalt van het gezicht van Rutger Smith. De ’beer van een vent’ heeft zijn eerste, grote internationale succes bij het kogelstoten behaald. Dat mag de hele wereld weten. 

Het was zilver dat hij kreeg omgehangen, maar het voelde als goud. Kogelstoter Rutger Smith voorzag zijn carrière gisteren van een succesvolle doorstart door bij de EK indoor in Madrid zijn eerste prijs als senior te pakken. Met een verbetering van zijn Nederlandse record tot 20,79 meter – in een indrukwekkende serie – bewees hij eindelijk de kunst van het pieken wel degelijk te verstaan. „Dit smaakt naar meer”, zei de krachtpatser uit Leek. De mindere jaren die achter hem lagen, leken in één klap vergeten.         

In de finale moest Smith (23) de Deense favoriet Joachim Olsen, in Athene nog winnaar van olympisch brons, met een beste jaarprestatie van 21,19 meter voor laten gaan. Maar in de spannende tweestrijd met de Spaanse thuisfavoriet Manuel Martinez hield Smith zijn zenuwen als beste in bedwang door op cruciale momenten in de wedstrijd een mentale tik uit te delen. Het resulteerde uiteindelijk in zijn beste serie ooit (20,05 - 20,51 - 20,50 - 20,79 - 20,78, x ). „Na mijn vierde poging kwam Martinez al naar me toe om me te complimenteren met mijn stoot. Het was alsof hij zich toen al had neergelegd bij het brons.” Het zilver van Smith was de beste Nederlandse prestatie op een internationaal indoortoernooi sinds het zilver van Marko Koers op de 800 meter bij de EK in Valencia (’98). Voor Smith zelf betekende zijn optreden in Madrid niet alleen een mijlpaal, maar ook een keerpunt in zijn carrière. Vrijdag had hij zich – in zijn derde én laatste poging – met een afstand van 20,46 meter al overtuigend gekwalificeerd voor die eindstrijd. „Daarna kon het al bijna niet meer stuk”, meende de pupil van de trainers Gert Damkat en Joop Tervoort. Het was alsof hij een drempel was overgestapt.               

Immers, de afgelopen seizoenen sneuvelde de voormalige Europees- en wereldkampioen bij de junioren steevast in de kwalificaties. Zijn ergste dieptepunt beleefde hij vorige zomer in Athene. Uitgerekend in het klassieke decor van het oude Olympia, waar hij zo graag had willen schitteren, bleef hij wederom ver onder zijn normale niveau. Smith besloot na dat echec de hulp van sportpsycholoog Rico Schuijers in te roepen.         

In Madrid genoot hij juist zichtbaar van de entourage in het volgepakte Palacia de Deportes en putte hij juist extra kracht uit de steun die zijn voornaamste rivaal Martinez van speaker en publiek ontving. Bij zijn laatste poging, toen hij al verzekerd was van het zilver, had Smith de 21-metergrens willen doorbreken. Hij slaagde niet in die opzet, maar het mocht na afloop de pret niet drukken. „Ik voelde dat ik de vorm had om in ieder geval bij die 21 meter in de buurt te komen, maar ik was te gretig”, zei Smith. Om er direct aan toe te voegen dat er nog meer kansen komen om grenzen te verleggen. Volgend weekend doet hij alweer mee aan de European Winter Throwing Cup in het Turkse Mersin. „Maar het zal me nu even worst zijn als ik daar niet verder stoot dan achttien meter.” De geboren Groninger noemde zijn zilveren plak gisteravond een opstap naar het grotere werk. Voortaan wil hij zich ook op de grote buitentoernooien laten gelden, te beginnen komende zomer bij de WK in Helsinki. Van een gebrek aan zelfvertrouwen heeft Smith nog nooit last gehad. „Ik ben één van de grootste talenten ter wereld. Ik denk dat ik in staat ben om ‘clean’ 22 meter te stoten”, aldus Smith, die het ook „goed voor de sport” noemde dat hij tussen twee massieve, zwaarwegende kolossen als Olsen en Martinez op het podium kon plaatsnemen. „Ik ben veel atletischer gebouwd. Dat is esthetisch een mooier plaatje.”

Rutger Smith heeft het plezier hervonden bij het kogelstoten. In Gent bracht hij indoor voor de zesde maal de nationale titel op zijn naam.

Hij kon het zich niet eens meer herinneren, zolang was het al geleden dat Rutger Smith had genoten van een wedstrijd. Gisteren was het goede gevoel er weer tijdens de NK-indoor, waar hij voor de zesde maal de titel bij het kogelstoten voor zich opeiste. Met een worp van 20,23 meter toonde de 23-jarige Groninger vormbehoud voor deelname aan de EK-indoor begin maart in Madrid. „Eindelijk is het plezier weer terug”, zei Smith opgelucht.        

De Nederlander kon na lange tijd weer eens lachen. Eindelijk lijkt hij grotendeels genezen van de kwaal die hem tijdens de WK in Boedapest en de Olympische Spelen van 2004 in zijn greep had. „Ik verkrampte volledig op die evenementen. Ik kon alleen in de afstanden denken die ik wilde gooien en aan klasseringen die ik moest halen. Dat heeft me het plezier ontnomen in de sport. Achteraf gezien is het heel jammer, want de Olympische Spelen zijn natuurlijk prachtig, maar door de prestatiedruk vond ik er geen donder aan”, aldus Smith, die zowel op de WK als de Spelen ondermaats presteerde met een veertiende plaats.        

Bij thuiskomst uit Athene smeet hij de kogel en ook de discus in de hoek van de kamer, om die een maand onaangeroerd te laten. Inmiddels heeft hij het medicijn voor zijn probleem gevonden in een sportpsycholoog. „Zelf had ik het idee dat het zo niet langer kon, maar ook mensen uit mijn omgeving hebben me het aangeraden. Voor mij is het belangrijkste dat ik de wedstrijden blanco inga. Mijn prestatie, maar voornamelijk mijn gevoel over vandaag stemt mij positief. Maar ik ben er nog lang niet”, vertelde Smith, die donders goed weet dat de tussenbalans over twee weken in Madrid wordt opgemaakt.        

„Dat EK zou je kunnen beschouwen als een tentamen. Het is afwachten of ik daar een voldoende voor haal, net zoals in de WK die gaan komen. Wat er ook gebeurt, voorlopig blijf ik nog wel de sessies volgen bij mijn psycholoog. Het is toch een leerproces dat zijn tijd nodig heeft. Op die manier werk ik toe naar de Spelen van Peking in 2008, want dat beschouw ik als het grote examen van mijn therapie.” Rutger Smith heeft het plezier hervonden bij het kogelstoten. In Gent bracht hij indoor voor de zesde maal de nationale titel op zijn naam.

In 2004 werd veel gewonnen en nog meer verloren. Succes beklijft, de rest wordt vergeten. Alleen in het hoofd van de verliezer leeft de nederlaag voort. Vandaag: Rutger Smith, de kogelstoter die na zijn deceptie bij de Spelen op zoek ging naar een psycholoog.

Hij had zich er zo ontzettend veel van voorgesteld. Meedoen aan de Olympische Spelen in Griekenland was al een enorme belevenis, maar hij had als kogelstoter ook nog eens het voorrecht zijn wedstrijd af te werken op de bijna heilige grond van Olympia, de bakermat van de klassieke Olympische Spelen.

Rutger Smith was in vorm, daaraan kon het die dag niet liggen. Gretig en zelfverzekerd was hij, en bovendien was zijn gevoel goed. Niettemin ging het volledig mis. Verder dan de ontgoochelende veertiende plaats kwam hij niet. Af door de zijdeur, met een enorme kater.

Bij het discuswerpen overkwam hem hetzelfde. Met de zeventiende plaats in de kwalificaties bleef de deur naar het werkelijke strijdtoneel gesloten.

'Ik voelde me vreselijk, ik had het gevoel alsof ik me tegenover heel Nederland belachelijk had gemaakt. Ik had gefaald, want juist in de aanloop naar de Spelen had ik aangetoond dat ik in het veld van internationale toppers geen piepeltje meer was.

'Maar ik blokkeerde en wist dat ik de verklaring daarvoor bij mezelf moest zoeken. Niemand anders dan ikzelf had schuld. Mijn twijfels, mijn negatieve gevoelens, hadden me parten gespeeld.'

Het was hem al eerder overkomen dat hij aan zichzelf begon te twijfelen. Hij merkte het nu weer, eerst in Olympia en later in de Griekse hoofdstad. Zijn eerste stoot viel erg tegen. 'Het zal me toch niet weer overkomen, net als in Parijs?', vroeg hij zich af, denkend aan een eerder debâcle dat hem lang was blijven achtervolgen.

Volledig verfomfaaid richtte de Groningse reus zich na zijn deceptie op en sprak stoere taal. 'Als ik thuis kom zal ik meteen in het telefoonboek op zoek gaan naar het telefoonnummer van een psycholoog. Dat moet er nu maar eens van komen', had hij gezegd.

Hij wist, alleen mentale steun kon hem door zijn depressie helpen. Met zijn 1.97 meter en 120 kilo mocht hij er sterk uitzien, de geest schoot tekort als hij het gevoel had dat hij in de etalage van de hele wereld records moest verbeteren om in aanmerking te komen voor een medaille.

Vier maanden later zegt Smith: 'Ik heb altijd gedacht: daar ben ik te nuchter voor, ik heb geen psychologische ondersteuning nodig. Maar achteraf vind ik dat naïef. Als al mijn concurrenten er gebruik van maken, waarom ik dan niet?'

Hij kwam terecht bij de in sportkringen bekende sportpsycholoog Rico Schuijers in Nijmegen. 'Wat moet ik ervan zeggen, ik weet pas of het helpt als ik weer onder grote druk topprestaties moet leveren.'

De grootste ergernis is nu wel voorbij. 'In Athene heb ik geweldig lopen balen. Ik had nergens meer zin in en heb vervolgens ook in Nederland nog een maand gelanterfant. Maar op 1 oktober heb ik de training hervat. Ik ben 23 jaar, en het klinkt afgezaagd, maar ik heb nog een hele carrière voor me.

'Hoe sterk je fysiek ook bent, als je geestelijk niet in balans bent, lukt het nooit om kampioen te worden. Dat is de belangrijkste les geweest.'

En dat is wat hij wil: grote toernooien op zijn naam schrijven en de grenzen van zijn prestaties verschuiven. Volgend jaar wil hij de kogel verder dan 21 meter stoten en met een persoonlijk record van 20.94 meter is hij die barrière al dicht genaderd. Zijn ambities hebben niet geleden onder de rampspoed die op Griekse bodem over hem werd uitgestort.

'Integendeel. Ik voel me zelfs geprikkeld, opgejaagd om het nu beter te doen . Ik heb me wel afgevraagd of het inderdaad verstandig is om je over een heel jaar zo te focussen op een paar wedstrijden.

'Mijn beste vorm heb ik het afgelopen jaar laten zien bij wedstrijden in Leiden, waar ik de kogel naar 20.94 meter heb gestoten. Had ik toen meteen weer in wedstrijden moeten uitkomen om het Nederlands record te verbeteren?

'Als je in vorm bent moet je eigenlijk direct weer aan de bak. Maar tegelijkertijd weet je ook dat je wordt afgerekend op je prestaties bij de grote kampioenschappen. Met behulp van mijn mentale begeleider gaat het lukken, daarvan ben ik zeker. Dat verkrampte moet weg, en worden ingeruild voor lichamelijke en geestelijke souplesse.

'Ik woon nu met mijn vriendin in Gouda en heb daar betere trainingsgelegenheden dan in Groningen. Bovendien heb ik mijn studie aan de Randstad Topsport Academie weer opgepakt. Al met al durf ik wel te zeggen dat ik al mijn negatieve ervaringen heb omgezet in positieve vooruitzichten. Ik heb opnieuw geïnvesteerd, het wordt tijd om te oogsten.'

Leekster reus Rutger Smith hoopt in klassieke olympische arena op meer erkenning.

In het krachthonk op de atletiekbaan werkt Rutger Smith zich in het zweet. De temperatuur is binnen draaglijker dan buiten omdat zo vroeg op de dag het krachthonk nog in de schaduw ligt. Maar Smith is de warmte niet ontvlucht, het is gewoon vanwege zijn rooster dat hij binnen bezig is. Bovendien zegt hij is het in Athene straks een stuk warmer.,dus dit is wel even goed zo. ‘Kan ik alvast een beetje wennen.’ 

In meer dan een opzicht zal het wennen worden voor Smith. De 23-jarige kogelstoter/discuswerper uit Leek staat in Athene voor zijn eerste Olympische Spelen. Dus zal dat, vermoedt hij, toch wel een heel aparte ervaring worden. ‘Als klein jongetje is dat iets waar je naar uitkijkt, waarvan je denkt goh, het zou mooi zijn als ik daar ooit aan mee mag doen. Het begint nu ook echt te komen, het begint te kriebelen, het gevoel dat ik erbij ben. Het is als sporter toch het hoogste wat je kan bereiken. Ik heb op internet al foto’s gezien van het olympisch dorp, dan denk je: daar loop ik straks ook. Maar eerlijk gezegd zie ik me straks toch vooral in de ring staan.’

Smith doelt vooral op de werpring van de kogel, de discipline waarvoor hij zich ( in tegenstelling tot de discus) plaatste dankzij het halen van de A-limiet. Want alleen voor de kogelstoters heeft de organisatie het eeuwenoude Olympische stadion in Olympia opengesteld.’Dat vind ik wel mooi’, zegt Smith, ‘dat de kogelstoters daar mogen staan. Dat is toch een stukje historie, Olympia, daar is het ooit begonnen, een paar honderd jaar voor Christus. Ik vind het ook wel goed voor het kogelstoten, dat is toch vaak een ondergeschoven kindje in de atletiek, krijgt weinig aandacht op de TV. Dat vind ik onterecht, want de prestaties die de kogelstoters leveren zijn niks minder dan die op de loopnummers. Meestal sta je er niet bij stil dat het kogelstoten zo weinig aandacht krijgt, maar mij begon het in de jaren negentig wel op te vallen. Dat de finale van de kogel helemaal niet in beeld komt, omdat er ook een  tien kilometer wordt gelopen. Dat is echt onterecht, want ondertussen wordt er op de kogel wel om de medailles gestreden. Nu we straks in Olympia staan, ga ik er van uit dat we meer aandacht zullen krijgen.

Meedoen

Smith heeft vooral voor de kogel zijn doel duidelijk gesteld: hij wil de kwalificatie overleven, de finale halen. Dat betekent dat hij na drie stoten bij de twaalf besten moet zitten. ´Daar wil ik voor gaan, dat is mijn doel. Meedoen alleen, dat is het niet voor mij. ´´Meedoen is belangrijker dan winnen´´, die leuze, die is volgens mij al lang achterhaald. Ik wil in de finale staan, tussen de wereldtop. En in de finale wil ik voor de 21 meter gaan, het nationale record van de bruin verbeteren. Ik zeg niet dat me dat gaat lukken, maar het is wel een realistisch doel.´

Na de kogel op 18 augustus wacht drie dagen later de discus. Smith plaatste zich via de B/limiet, op zich ongebruikelijk, maar NOC*NSF sprak het vertrouwen uit in Smith en dus kwam er een tweede startbewijs. ´De discus wordt anders dan de kogel, daar zijn er meer beter dan ik, sta ik minder hoog op de wereldranglijst. Maar ik kan de finale halen. Op de WK vorig jaar was 63half goed genoeg voor de laatste twaalf, nou, die afstand kan ik halen.´

De warmte zal hoe dan ook een rol gaan spelen, denkt Smith. Meer op de kogel dan op de discus. ´Je moet fit zijn, om te overleven. Ik ben fit, heb geen lichaamsvet, maar als je wat forser gebouwd bent, wel wat meer lichaamsvet hebt, kan je problemen krijgen met de warmte. En het zijn toch vooral de kogelstoters die wat extra kilo´s hebben. Bij de discuswerpers heb je dat bijna niet. Daarom ligt er voor mij toch een voordeel op de kogel.´

LEEK – Eind vorige week kon Rutger Smith met toch wel een gevoel van opluchting z’n ouderlijk huis aan de Ommelandenstraat achter zich laten om z’n sportieve reis naar Athene, waar het allemaal moet gebeuren, te aanvaarden. De laatste dagen waren nogal hectisch verlopen, omdat diverse media, waaronder TV Noord, zich bij het krachtmens meldden, om nog even te converseren over z’n verwachtingen bij zowel het kogelstoten als discuswerpen op Olympisch niveau.

Een half uur, voordat hij zich richting Beverwijk begeeft naar zijn vriendin, heeft Smith nog even tijd voor een korte babbel. “Zaterdag vliegen we naar Italië met een deel van de Nederlandse atletiekploeg, waar we een soort trainingskamp beleggen. Wij hopen daar de rust te vinden om ons daar optimaal voor te bereiden en hopen daarbij niet al te zeer lastig te worden gevallen door de media. De opening van de Spelen zal ik trouwens niet meemaken, want ik wil me volledig concentreren op het onderdeel kogelstoten, dat op woensdag 18 augustus op het programma staat. De kwalificaties beginnen om 9.00 uur en dan zal ik moeten proberen me bij de beste 12 voor de finale te plaatsen. Op de wereldranglijst sta ik nu nummer 10, dus de mogelijkheden zijn er. Maar ik ben me ervan bewust, dat de concurrentie ook op scherp zal staan. Ik moet vooral proberen bij mijn eerste worpen voldoende agressiviteit aan de dag te leggen. De finale is trouwens diezelfde middag/avond, waarbij het heel speciaal is, dat het Kogelstoten wordt afgewerkt in een speciale arena op de berg Olympus. Ooit werden daar historische wedstrijden gehouden en in dat kader is bedacht om daar de Olympische strijd weer eens aan te gaan. Heel uniek natuurlijk en het is ook heel bijzonder, dat ik dat allemaal ga meemaken!”
Zoals het eigenlijk ook heel uniek is, dat twee Leekster atleten – naast Smith zal namelijk ook sprintster Jacqueline Poelman in actie komen op de estafette 4 x 100 m. – aan deze Zomerspelen zullen meedoen. 

Als we atleet Rutger Smith zwetend en zichzelf oppeppend aantreffen in het krachthonk van het Groningse Stadspark, vinden wij hem een superman. Nederlands beste kogelstoter en discuswerper is lang, 1.97 meter, hij bezit een fraai gestileerd torso, weegt 122, soms 123 kilo en is snel op de benen.

Zulke atleten tref je niet elke dag. 'Mwah', zegt de nuchtere Smith, 'valt wel mee.' Hij bedoelt: valt wel tegen. 'Van de wereldtop ben ik de slapste.'

Zijn trainer Gert Damkat vertelt over de beste kogelstoter van dit moment, de Brit Christian Cantwell. Die is 1.98 en weegt 145 kilo. 'Dat is iemand met een bijzettafeltje. Cantwell heeft zo'n enorme borstkas. Hij kan 280 kilo bankdrukken. Rutger haalt 180.'Er is nog heel wat terrein te winnen voor de nummer zeven van de wereldranglijst. Damkat: 'Een beetje stoter weegt 130 kilo. Rutger mag wel wat zwaarder worden. Het gaat bij de werpnummers toch om de natuurkundige wet: massa maal versnelling.'

Smith heeft zijn kilo's gewonnen door zijn aanleg ('mijn vader is ook een grote man), door stevig te eten en door jaren achtereen in het kracht honk door te brengen. 'Ik vind dat prachtig, dat krachttrainen. De spieren op spanning, lekkerder is er niet. Ik loop na zo'n krachttraining niet eens uit, doe geen cooling-down. Het gaat mij erom dat prettige gevoel te houden.'

Op zijn vijftiende, zestiende mocht Rutger Smith voor het eerst 'aan het ijzer'. 'Je bent dan nog in de groei. Je moet heel rustig beginnen met die halters.'Hij was nog een slungel, oogde eerder als een talentvolle volleyballer dan een allround atleet. Hij was 1.95 meter lang en maar 72 kilo zwaar. Hij had de ziekte van Osgood-Schlatter gehad. Hij kreeg last van groeipijnen.Opeens, rond zijn zestiende , begon Smith flink te groeien. 'Ik werd in een jaar 32 kilo zwaarder, het ging van 72 naar 104. Op mijn achttiende brak ik door. Was ik al 110. Nu ben ik 23, en 122 zwaar.'

Damkat: `Rutger kwam eens terug van een trainingskamp op Lanzarote. Was hij een beetje afgevallen. Nog maar 111 kilo. Dat kon echt niet. We zijn hem meteen weer zwaarder gaan maken.'

Bij de krachttraining gebruikt Smith een supplement uit een plastic trommel, met de vermelding Weight Gain (gewichttoename). Het is Biolina. Niks geheimzinnigs, volgens Smith en Damkat. De voeding luistert nauw bij de hoeveelheid ijzer die de atleet wegwerkt.Damkat: 'Vorig jaar was hij bij de WK in Parijs 126 kilo. Hij was niet fit. Hij had zelfs een beetje een zwembandje.'

Smith heeft deze dag in juli last van een lichte rugblessure en is iets voorzichtiger met zijn gewichttraining. Normaal zet hij 4000 kilo per training weg. Hij kiest niet voor massaal of massief tillen. Hij kiest voor snel tillen. Kniebuigen (squatten) kan hij met 265 kilo. Het gaat vandaag van 140 via 160, 180 naar 205.Bij het trekken, het in één keer boven het hoofd brengen van de halter van maximaal 125 kilo, blijkt de enorme snelheid van Smith. Hij stoot klanken uit en zwiept het ijzer omhoog.

Smith: 'De benen, de armen, de hele strekketen wordt op deze manier in één keer getraind. Trekken is nodig om mijn explosiviteit te trainen. Kogel en discus zijn explosieve nummers. Explosiviteit is dan ook mijn kracht. Ik kan heel goed heel snel gewicht verplaatsen. Op die kwaliteit verkeer ik in de wereldtop.'

Damkat: 'Het principe van de kogel- en de discusnummers luidt dat je in heel korte tijd optimale kracht moet uitoefenen. Kracht is niet alleen halters tillen. Zoals sterker worden niet alleen komt door krachttraining te doen, maar soms ook door slim aan kracht te doen.'

Kracht lijkt 'alles' in deze technische nummers van de atletiek.Smith: 'Kracht is heel erg belangrijk. Je moet het gewoon doen als je verder wilt komen. Zonder kun je niet. Op techniek kun je aardige progressie maken, maar op een gegeven moment, rond je vijftiende, kom je niet verder meer zonder kracht.'

De Nelli Cooman Games waren voor de kogelstoters een voorproefje van wat hun tijdens de Olympische Spelen in Athene te wachten staat. Daar laten ze hun kunsten zien in een arena die plaats biedt aan 15.000 toeschouwers. Ook in Stadskanaal konden de verrichtingen van de krachtpatsers van dichtbij worden gevolgd. Om de kogelring op het middenterrein waren namelijk hekken geplaatst en daarachter kon het publiek, dat de deelnemers onder begeleiding van een muziekje kreeg voorgesteld, plaatsnemen. Normaal gesproken blijven de toeschouwers tijdens een baanatletiekwedstrijd buiten het middenterrein. 

Rutger Smith was vooraf al vol lof over deze unieke aanpak geweest, want kogelstoten dicht bij het publiek ligt hem. Naast atleet is Smith ook showman. Voor, tijdens en na zijn stoten kreeg hij de handen van de vele toeschouwers dan ook moeiteloos op elkaar. Smith genoot er zichtbaar van. "Geweldig dat het publiek zo nabij is. In Athene gaat het ook zo. Je wordt gretig. De adrenaline gaat stromen."

Dagprijs

Smith kwam op sportpark Pagedal tot een winnende afstand van 20.64 meter. Dit resultaat was eveneens goed voor de dagprijs, de Bronzen Nelli Cooman. De 22-jarige fulltime atleet was zichtbaar gelukkig met deze afstand. "Maandag, dinsdag en woensdag was ik ziek. Een verkoudheid opgelopen in het vliegtuig dat ons na afloop van de Europacuplandenwedstrijd in Polen terugvloog naar Nederland. Het was koud in dat vliegtuig. De afgelopen week had ik dan ook maar twee keer getraind: een keer kracht en een keer kogel. Tijdens het instoten ging de kogel al over de 20 meter en dat bracht vertrouwen. Het ging technisch redelijk, hoewel ik vorige week slechts een keer het kogelstoten had getraind. Ik heb constant gestoten, want de kogel kwam vier keer over de 20 meter. Hiermee ben ik tevreden."

Smith, die onlangs in Leiden het Nederlands record van Erik de Bruin uit 1986 tot op een centimeter benaderde, keek ook nog even vooruit. "In Athene moet ik er helemaal klaar voor zijn en daar moet het nationaal record sneuvelen. Ik heb er alle vertrouwen in dat ik in Athene ook meedoe aan het discuswerpen." De Nederlandse eis voor deelname aan dit onderdeel is 64.60 meter. Smith kwam dit jaar tot 63.79 meter bij een persoonlijk record uit 2002 van 64.69 meter. "Voldoen aan de eis moet dus mogelijk zijn," aldus Smith.

Kogelstoter toont topvorm op heilige grond in Leiden

Was hij niet een nuchtere Groninger geweest maar een gepassioneerde Zuid-Europeaan dan had hij ongetwijfeld een nieuwe meting aangevraagd. Maar zo steekt Rutger Smith niet in elkaar. Hij was nu ook al heel tevreden met zijn stoot van 20.94 meter, exact één centimeter onder het nationaal record van Erik de Bruin.

Kogelstoter Smith won zaterdag in een guur en winderig Leiden de wedstrijd om de Gouden Spike. Al vroeg in de middag was duidelijk dat de felbegeerde trofee hem niet meer kon ontgaan. Andere toppers bleven op hun discipline ver weg van nationale records, slechts de kogelstoter uit Leek kon de 33ste editie van de jaarlijkse wedstrijd in de Leidse Hout glans geven. Smith heeft al jaren zijn zinnen gezet op het goudgekleurde sportschoentje. De afgelopen jaren zat hij er steeds dicht tegenaan, maar besliste de jury uiteindelijk dat een andere sporter zich de winnaar mocht noemen. Vaak is dat een vergelijking tussen appels en peren - want hoe kun je de prestatie van een 200-meterloper afzetten tegen die van een discuswerper? - zaterdag was er geen twijfel mogelijk.

Want wie had Smith kunnen afhouden van de victorie? Arnoud Okken en Gregory Sedoc poogden - moedig, maar tevergeefs - de olympische limiet te slechten, de 4 x 100 meter estafetteploeg vergat onderweg het stokje, Caimin Doulas stapte met een onwillige kuit uit op de 200 meter. `Rutger was de afgelopen week tijdens de trainingen flink bezig met die Gouden Spike', vertelden zijn trainers Gert Damkat en Joop Tervoort na afloop. `Hij wilde echt winnen.' Zijn grote voorganger Erik de Bruin won de trofee tussen 1980 en 1992 liefst zesmaal. Smith: `De omstandigheden voor kogelstoters en discuswerpers zijn in Leiden altijd goed. Het is hier heilige grond.'

De meeste sporters zouden er goed de smoor in hebben als ze op een fractie een nationaal record missen, maar zo steekt deze vriendelijke reus niet in elkaar. De Bruin stootte de kogel in 1986 in - natuurlijk - Leiden naar 20.95 meter, Smith kwam zaterdag één centimetertje minder ver. `Het is wel goed zo. Als ik nu over de 21 meter had gestoten, dan had dat iets van mijn gretigheid afgenomen. Er moet in dit olympische seizoen natuurlijk iets te wensen overblijven. Die 21 meter komt nog wel', klonk het laconiek.

Dat hele kogelstoten was zaterdag voor Smith bijzaak. Hij was naar Leiden gekomen voor de olympische limiet op de discus, 64.60 meter. Met de kogel heeft hij bij de FBK-Games al voldaan aan de eisen van NOC*NSF, met de schijf moet hij de keuzeheren op Papendal nog tevreden stellen. `De omstandigheden zijn goed', klonk het in de vroege middag monter na het stoten. `Een lekkere stevige tegenwind, dat hebben wij discuswerpers graag. Daar gaat de discus van stijgen. De Bruin heeft de discus hier ook altijd ver geworpen, Pieter van der Kruk ook.'

Anderhalf uur later ging de discus inderdaad met een mooie curve de lucht in, maar werd de benodigde afstand toch niet overbrugd. Met 63.79 meter kwam de Heracles uit Groningen dicht in de buurt, maar het was niet genoeg. `Ik wilde té graag. Dan ga je te krachtig werpen. Dat werkt met de kogel, maar met de discus dus niet. Daar komt het juist op souplesse aan.' Volgende week, tijdens de Europa Cup in Polen, zijn er nieuwe kansen. Smith is een eigenwijze donder. Zijn internationale concurrenten beperken zich allemaal tot één onderdeel, discus óf kogel, de Groninger zal en moet straks in Athene `dubbelen'. Geen honderd Groninger werkpaarden kunnen hem van dat idee afbrengen.

Het een bijt het ander niet, benadrukt hij keer op keer. Zeker nu er in het olympisch atletiekprogramma extra ruimte is gekomen omdat het stoten al in de eerste week in klassiek Olympia wordt gehouden. Zijn trainers Damkat en Tervoort zijn er ook van overtuigd dat het kan, al vereist dat soms wel het nodige gepuzzel. Damkat: `Je moet de juiste balans vinden. En heel blijven.' Smith houdt van de afwisseling. Het is dat de Spelen er aan komen, anders zou hij nog meer krachtdisciplines beoefenen.

Hij kijkt nu al uit naar de vijfkamp, die in het najaar in Huizen wordt gehouden. Buiten discus en kogel, staan daar ook traditionele disciplines als kogelslingeren en speerwerpen op het programma. En dat vijfde onderdeel? Het krachtmens lacht: `Gewichten van zestien kilo wegslingeren. Ook hartstikke leuk.'

Atleet Rutger Smith gooide onlangs op het NK Indoor het kogelstootrecord van Erik de Bruin uit de boeken. Voor de Groninger nog maar het begin. ‘Nu zijn andere records nog.’

Karakter

Ik ben nuchter en kan erg slecht tegen mijn verlies. Dat laatste zie ik als een slechte eigenschap, want ik kan niet alleen in sport slecht tegen mijn verlies. Ook als ik met familie of vrienden een spelletje doe. Een goede eigenschap is dat ik erg rustig ben. In sport ben ik dat trouwens niet. Bij wedstrijden is het goed de adrenaline met agressie op te wekken.

EK Jeugd 1999

Het toernooi van mijn doorbraak. Het jaar 1999 was echt het jaar dat ik kwam opzetten. Ik ging niet als favoriet naar het toernooi toe. Ik bezette zowel met kogelstoten als discuswerpen de achtste positie op de Europese ranglijst. Totaal onverwacht veroverde ik het goud bij het kogelstoten. Vervolgens was ik zo in de winning mood dat ik bij het discuswerpen ook de titel pakte.

WK Jeugd 2000

Na het voor mij succesvol verlopen jeugd EK was de situatie op het jeugd WK totaal anders. Aan het WK begon ik als grote favoriet. Dat bracht extra druk met zich mee. Ondanks mijn zenuwen stelde ik met mijn eerste stoot al een finaleplaats veilig. Er viel een last van me af. Ik maakte de verwachtingen waar en pakte goud met de kogel en brons met de discus.

Erik de Bruin

De beste mannelijke atleet die Nederland heeft gehad. Een internationale topper, vooral met de discus. Hij had alle Nederlandse records in mijn disciplines in handen. Ik heb er op het NK indoor van dit jaar een van hem afgepakt. Ik verbeterde het van 20.60 naar 20.75 meter. Outdoor staan zijn records nog overeind. De kogel wierp hij 20.95 meter ver, de discus 68.12 meter. Die probeer ik nu uit de boeken te gooien.

Het jaar van de haan

Ik ben in 1981 geboren en in de Chinese astrologie is dat het jaar van de haan. Er zit wat in. Ik wil overal en altijd de eerste zijn. Ik ben een echt haantje de voorste.

Wat eet jij per dag?

Heel veel. Ik eet zes keer per dag. Zo probeer ik mijn energieniveau strak te houden, zonder al te veel pieken en dalen. Dan voel je je beter en herstel je makkelijker van trainingen. Ik begin ’s ochtends met een shake van biogarde, roosvicee, eiwitpoeder, havermout en water. Dan eet ik om 12.00 uur pasta met groenten en kipfilet. Daarbij eet ik ook nog twee gekookte eieren zonder dooier en drink ik een glas melk. Om 15.00 uur eet ik zes boterhammen, een peer, een banaan en een hele komkommer. Om 17.30 uur eet ik voor de tweede keer warm: pasta, groente, vlees met yoghurt als toetje. Om 20.30 uur neem ik na de training een eiwitshake en voor ik naar bed ga neem ik nog zo’n eerder genoemde biogardeshake. Tussen al deze maaltijden door drink ik in totaal 7.5 liter water.

Wat is jouw sterke punt?

Ik heb mijn lichaam mee. Ik moet het hebben van mijn explosiviteit, atletisch vermogen en vechtersmentaliteit. Niet van mijn kracht. Ik sta nu tiende op de wereldranglijst en de nummer een tot negen zijn allemaal sterker dan ik.

Wat zou je aa